Historia, pamięta jeszcze ochocką ciuchcię - zdjęcie, fotografia
Grzegorz Wysocki 28/10/2019 04:12

Jeszce niedawno Warszawska Kolejka Dojazdowa zwana potocznie, Wukadką stanowiła nierozerwalny element przestrzeni publicznej naszej dzielnicy. Ma historię sięgającą początków XX wieku. Linia została uruchomiona 11 grudnia 1927 roku, jako pierwsza normalnotorowa kolej elektryczna, zbudowana od podstaw w odrodzonej Polsce pod nazwą Elektryczne Koleje Dojazdowe. Otrzymaliśmy niedawno historyczny opis jej funkcjonowania w czasach po II Wojnie Światowej. Prezentujemy przy okazji unikalny zbiór zdjęć. Autorem opracowania jest mgr Andrzej Gilewski a był on napisany w sierpniu 1992 roku. Zapraszamy w podróż w czasie zwłaszcza tych, którzy jeszcze pamiętają ciuchcię przemykającą ulicami Ochoty i Włoch.

Kolej dojazdowa EKD-WKD, po wznowieniu kursowania pociągów po przerwie spowodowanej zniszczeniami wojennymi z czasów Powstania Warszawskiego, dalej – tak jak w czasie okupacji i przed wojną – wykorzystywała trasę przebiegającą ulicami: Drawską, Szczęśliwicką, Niemcewicza, Tarczyńską i Nowogrodzką. Dworzec warszawski EKD-WKD znajdował się przy ul. Nowogrodzkiej w częściowo zrujnowanym budynku blisko skrzyżowania ul. Nowogrodzkiej z ul. Marszałkowską mniej więcej tam, gdzie dziś wznosi się pawilon CPLiA.     Mimo to dworzec ten nazywał się Warszawa – Marszałkowska WKD.

W związku z poszerzeniem ul. Marszałkowskiej oraz dążeniem do uporządkowania Śródmieścia zapadła decyzja skrócenia trasy EKD-WKD i od 1958r. kolej ta dojeżdżała do prowizorycznego dworca końcowego zbudowanego na terenie dawnego Ogrodu Pomologicznego wzdłuż ul. Nowogrodzkiej między ul. Emilii Plater a ul. Chałubińskiego. Mimo, że dworzec ten znajdował się przy ul. Nowogrodzkiej, nosił nazwę Warszawa  – Chałubińskiego WKD. Dzięki temu skróceniu ogólna długość EKD-WKD zmalała o ok. 400m, co jednak nie miało wpływu na ogólny kilometraż EKD-WKD umieszczony w Urzędowym Rozkładzie Jazdy Pociągów PKP.

Skutkiem wstrzymania ruchu pociągów EKD-WKD na części ul. Nowogrodzkiej – mieszkańcy tej ulicy (a zachowały się niemal wszystkie przedwojenne kamienice mieszkalne oraz budynek b. Banku Rolnego, „Romy” mieszczącej Operę Warszawską i budynek Poczty Polskiej) odetchnęli z ulgą nie będąc dalej niepokojeni nieustannym dudnieniem kół na źle spasowanych złączach szynowych. Więcej, władze miasta st. Warszawy niemal natychmiast poleciły usunąć torowisko i wyposażyć ten odcinek ul. Nowogrodzkiej w porządną asfaltową jezdnię na solidnym podłożu, krawężniki oraz porządnie ułożone chodniki. Dotychczas odcinek ul. Nowogrodzkiej od skrzyżowania z ul. Poznańską do skrzyżowania z ul. Emilii Plater był wybrukowany kamieniem polnym i brak było kamiennych – a nawet jakichkolwiek – krawężników. Woda zbierała się w kałużach, płynęła rynsztokami i wzdłuż zagłębień przy szynach rozbryzgując błotnistą maź w czasie deszczy i roztopów wprost na przechodniów. Taka sytuacja – przed siedzibą Opery – była wprost kuriozalna.

Dworzec EKD – przemianowanej jeszcze przed 1950r. na WKD – przy ul. Nowogrodzkiej zwany nie wiedzieć, dlaczego Warszawa – Chałubińskiego funkcjonował w tym miejscu do 1964r. W tym roku, bowiem – na skutek coraz liczniejszych protestów mieszkańców ulic Niemcewicza, Grójeckiej, Tarczyńskiej oraz dyrekcji takich instytucji jak: szpital Dzieciątka Jezus, Dyrekcja Wodociągów, Urząd Skarbowy, Wojskowy Instytut Geograficzny oraz w związku z budową Dworca Centralnego PKP przeniesiono tory EKD-WKD na nową trasę. Odtąd trasa EKD-WKD przebiegała ulicami: Drawską, Szczęśliwicką (jak dawniej), ale dalej łagodnym łukiem skręcała do pogłębiającego się w kierunku wschodnim wykopu linii średnicowej i przez Dworzec Ochota dochodziła do Dworca Śródmieście WKD.

Zniknęły, zatem kolizje ruchu miejskiego z torami EKD-WKD na ul.  Chałubińskiego, ul. Lindley`a, pl. S. Starynkiewicza, pl. A. Zawiszy, ul. Grójeckiej, a mieszkańcy tych ulic nareszcie przestali być niepokojeni wizgiem i piskiem skręcających wagonów EKD-WKD przy pl. A. Zawiszy i przy narożniku Tarczyńskiej i Niemcewicza, przestał dokuczać klekot przy przejeżdżaniu przez tory tramwajowe przez ul. Chałubińskiego i przez ul. Grójecką. Można było przystąpić do modernizacji nawierzchni ulicy Nowogrodzkiej, Tarczyńskiej i Niemcewicza, co też wkrótce uczyniono kładąc tam wszędzie porządne nawierzchnie asfaltowe, krawężniki i chodniki. Jedynie odcinek ul. Nowogrodzkiej pomiędzy ul. Emilii Plater a ul. Chałubińskiego jeszcze czekał przez około 25 lat na ostateczne uporządkowanie, ponieważ w opuszczonym przez EKD-WKD budynku dworcowym ulokował się POLRES, który opuścił te budynki ustępując miejsca biuru budowy obu wysokościowców. Ten odcinek ul. Nowogrodzkiej dopiero od około 2 lat jest całkowicie uporządkowany i przejezdny.

W latach siedemdziesiątych przez pewien czas (około 2 lat) trasa kolei EKD-WKD została okresowo skrócona o odcinek Warszawa – Ochota WKD – Warszawa – Śródmieście WKD. Założono w wykopie prowizoryczne kozły oporowe tuż przed wiaduktem ul. Żelaznej (patrząc od strony Dworca Ochota) oraz założono zwrotnicę zaraz za stacją Warszawa – Ochota WKD. Było to spowodowane budową płyty kryjącej tory między ul. Marchlewskiego (obecnie Jana Pawła II) a ul. Żelazną, wiaty nad peronem Dworca Warszawa – Śródmieście WKD, pochylni, itp. Po wykonaniu tych urządzeń przywrócono ruch na poprzednio zamkniętym odcinku.

Dnia 22.05.1966r. skrócono trasę EKD-WKD w samym Grodzisku Mazowieckim i od tego dnia kolejka dojeżdżała w Grodzisku jedynie do końcowej stacji Grodzisk Mazowiecki – Radońska.

W związku z przeniesieniem trasy EKD-WKD do wykopu oraz jej skróceniem w Grodzisku Maz. ogólna długość trasy EKD-WKD zmalała o 2 km (z 34 do 32 licząc z Warszawy – Śródmieście WKD do Grodziska Maz. – Radońska bez uwzględnienia odnóg do Milanówka i Włoch, które nadal były czynne, tak jak przed wojną).

W latach 1968 – 1972 wymieniono cały szczęśliwie zachowany przez okres wojny przedwojenny tabor na nowy i zmieniono jego charakterystyczny zestaw kolorystyczny z niebiesko – kremowego na czerwono – kremowy. Wycofane wagony silnikowe i doczepne uległy kasacji. Ocalał jeden wagon silnikowy. Znajduje się on na wystawie taboru w Muzeum Kolejnictwa. Jest w bardzo złym stanie.

W 1971r. zlikwidowano odnogę EKD-WKD ze stacji Warszawa – Szczęśliwice przez Włochy – Graniczna do Włoch – WKD oraz tory postojowe koło stacji Warszawa – Szczęśliwice. Odcinek Warszawa – Szczęśliwice – Włochy WKD mierzył 2 km.

W 1974r. skrócono trasę EKD-WKD w Milanówku o ok. 1 km i od tego roku kolejka kończyła bieg na przystanku krańcowym Milanówek – Graniczna.

Wreszcie w 1975r. dnia 1 stycznia kolejka EKD-WKD została usunięta całkowicie z ulic Warszawy i od stacji Raków w kierunku Warszawy została wprowadzona na tereny kolejowe obrzeżem, których od wiaduktu Alei Jerozolimskich nad torami tzw. kolei radomskie przebiegała wzdłuż linii kolejowej przez stację Warszawa – Mszczonowska przemianowaną w rok później na Warszawa – Reduta Ordona i południowym obrzeżem linii średnicowej przez Dworzec Zachodni WKD, Dworzec Ochota WKD docierała do Dworca Śródmieście WKD.

W latach następnych wymieniono wszystkie tory na całej długości kolei EKD-WKD i zastąpiono drewniane słupy podporowe trakcji elektrycznej na bardziej nowoczesne.

Po dzień dzisiejszy trasa kolei EKD-WKD nie uległa zmianie. W ostatnim czasie poważnie ograniczono częstotliwość kursowania pociągów. W okresie powojennym od czasu do czasu przebąkuje się tu i ówdzie o wybudowaniu odnogi kolejki EKD-WKD mniej więcej od Otrębusów do Nadarzyna.


Opracował: mgr Andrzej Gilewski
Warszawa, dnia 17 sierpnia 1992r.

Reklama

Kto pamięta jeszcze ochocką ciuchcię? komentarze opinie

  • MA DMO 2019-10-23 08:28:22

    na początku lat 70 między torami ciuchci a obecnym dworcem zachodnim były piękne chaszcze w których świetnie można było bawić sie w podchody co czyniliśmy z ochota jako zuchy z sp.61. w tym czasie również z ulicy Kopińskiej na bazar przy Barskiej było jeszcze bliżej niż dziś gdzie Grzymały- Sokołowskiego przecięła ten teren na pól.
    Przy Hali Kopińskiej był piękny zjazd - ślimak którym w dzień dostarczano towary, a popołudniami dzieciaki miały gdzie sie bawić.

Komentarze mogą dodawać tylko zalogowani użytkownicy.




Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Chcesz coś sprzedać lub kupić, oferujesz usługi, szukasz pracownika lub pracy?

Dodaj swoje drobne ogłoszenie w naszym serwisie. Zapraszamy!

Dodaj ogłoszenie
Reklama
 Reklama

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez iochota.pl, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

MPG Media Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawa 02-761, Cypryjska 2G

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"